135

20ص.

در طبقه بندي گنبدهاي سنتي، گنبد به دودسته گنبدهاي رُك )مخروطي( و گنبدهاي نار )شبه نيمكره( تقسيم ميشود. گنبدهاي اُرچين گونهاي از گنبدهاي رُك هستند كه در منطقۀ ميانرودان )بينالنهرين( و جنوب غربي ايران درگذشته رواج داشتهاند. گنبدهاي اُرچين شكلي مخروطي دارند و از توالي و تكرار پلكانهايي تشكيلشدهاند كه در هر رديف بهصورت حلقه درآمدهاند و اين حلقهها از پايين به بالا بهتدريج كوچك ميشوند. بنا بر اين هندسه برخالي بهترين راه براي تبيين هندسۀ آنهاست. زيرا روابط عددي در تناسبات شكلهاي خودمتشابه در طبقات، و تناسبات اجزاء گنبد اعم از ارتفاع طبقات، دهانه و ساير اجزاء هر يك با رابطهاي خاص الگويي برخالي ايجاد ميكند. اين پژوهش با بررسي دقيق گنبدهاي اُرچين در اين حوزه تلاش دريافتن ساختارهاي مختلف هندسۀ گنبدهاي اُرچين با استفاده از دنبالههاي عددي و رابطۀ آنها با هندسۀ برخالي دارد.

تاريخ علم

1392

11

2

291-310

پاييز و زمستان