143

10ص.

از جمله تحولات اجتماعي و فرهنگي در دورۀ قاجار گسترش شيوۀ نوين آموزشي در مدارس ابتدايي است. اساس شيوۀ آموزشي كه در يك سدۀ گذشته در دبستانها براي فراگيري خواندن و نوشتن به كودكان به كار رفته است، حاصل نظريهپردازيها و استفاده از شيوههاي نوين آموزشي در دورۀ قاجار است. مهمترين تحول در آموزش ابتدايي با رواج شيوۀ آموزش الفباي صوتي پديد آمد. تنها پس از آنكه مدارس ابتدايي در ايران از اين شيوۀ نوين آموزشي استفاده كردند، اين امكان فراهم شد تا آموزش و پرورش به امري عمومي تبديل شود و با گذر زمان به صورت بخشي از نظام آموزش دولتي درآيد. شكلگيري آموزش نوين در ايران متأثر از عواملي چند بوده است: تحصيل دانشجويان ايراني در مراكز علمي اروپا و روسيه، آشنايي فرهيختگان ايراني با زبانهاي بيگانه و الفباي زبانهاي خارجي، مشاهدۀ تجربۀ تحول نظام آموزشي در قلمرو عثماني، برپايي مدارس خارجي در ايران كه هر يك به نوبۀ خود در شكلگيري نظام آموزش نوين در ايران تأثيرگذار بود. اين مقاله نظري كوتاه به نخستين تجربهها و چالشهاي پديد آمده از آن خواهد داشت.

تاريخ علم

1393

12

2

163-172

پاييز و زمستان