179

18ص.

در اين مقاله، با توجه به برهمكنشهاي ميان جامعۀ فلسفي و تحولات سياسي و فرهنگي مهمِ دورۀ قاجار، به دو نكتۀ اصلي در بيتوجهي به فلسفۀ غرب اشاره ميشود: نخست اينكه جامعۀ فلسفي سنتي دورۀ قاجار نيازي عميق و اساسي براي آگاهي از آموزههاي فلسفي غرب احساس نميكرد و بدين ترتيب تلاشي براي اخذ نظرات فيلسوفان غربي انجام نداد. دوديگر اينكه دولتمردان و روشنفكران ايران، جز جمالالدين اسدآبادي، به فراگيري و آموزش فلسفۀ غرب چه در قالب اعزام دانشجو براي تحصيل در اين رشته و چه در قالب تأسيس رشتۀ فلسفه در مدارس جديد از جمله دارالفنون، توجه چنداني نداشتند. در بخش پسين مقاله، استدلال ميشود كه بر خلاف نظر اغلب پژوهشگران، آشنايي ايرانيان با دكارت و كتاب گفتار در روش به پيش از دورۀ ناصري و حضور كنت گوبينوي فرانسوي در ايران باز ميگردد. در پايان، فهرستي از كتابهايي به دست داده ميشود كه در حوزۀ فلسفۀ غرب و در دورۀ قاجار به پارسي ترجمه شدند و به اين نكته اشاره ميشود كه ترجمۀ محمدعلي فروغي از دو رسالۀ افلاطون با عنوان حكمت سقراط، راهي نو در آشنايي با فلسفۀ غرب را پديد آورد.

تاريخ علم

1396

15

1

83-60

بهار و تابستان